تبلیغات
جغرافیای ایران - پراکندگی جهانی جمعیت
جغرافیای ایران

پراکندگی جهانی جمعیت

پنجشنبه 6 اسفند 1388


  توزیع جغرافیای جمعیت جهان:
   جمعیت جهان در سال 1990 به 2/5 میلیارد نفر بالغ گشته که در بیش از 136 میلیون کیلومتر مربع از مساحت خشکیهای کره زمین (بجز قاره قطب جنوب) پراکنده اند. توزیع قاره ای جمعیت مذکور بصورت ناهماهنگ و به شرح زیر می باشد.
  
    اروپا و آسیا مجموعاً 5/73 درصد از جمعیت جهان را در بر می گیرند، ویا به عبارت دیگر آسیا به تنهائی 5/3 جمعیت جهان را در خود جای داده است. جمعیت آمریکای لاتین و آمریکای شمالی روی هم فقط 6/13 درصد از کل جمعیت جهان را شامل می گردد. جمعیت آفریقا با رشد بسیار سریع خوددر سال 1993 از اروپا پیشی گرفته است.ولی به علت وسعت زیاد آفریقا تراکم نسبی جمعیت در آن قاره هنوز از حد نصاب تراکم جهان پاین تر است.
   پراکندگی جمعیت بر مبنای عرض جغرافیایی که از مباحث عمده جغرافیای جمعیت می باشد بسیار متنوع است. توزیع جمعیت در دو نیمکره زمین بسیار نا متوازن می باشد، زیرا که کمتر از 10 درصد از جمعیت جهان در نیمکره جنوبی زندگی می کنند و حال اینکه 90درصد ار جمعیت جهان در نیمکره شمالی ساکن هستند. درنیمکره شمالی جمعیت بصورت بسیار ناهمگونی توزیع شده بدین قرار که حدود 20 درصد از جمعیت جهان بین خط استوا و عرض 20 درجه شمالی، حدود 50 درصد بین مدارات 20 تا 40 درجه شمالی ، 20 درصد بین 40 تا 60 درجه عرض شمالی و کمتر از 5/0 درصد از جمعیت جهان در بالای مدار 60 درجه عرض شمال استقرار یافته اند .
   همچنین با توجه به نقشه پراکندگی جمعیت جهان در می یابیم مناطق کم جمعیت بسیار بیشتر و وسیتر از نواحی متراکم می باشد. بطوری که تقریباً 5/3 خشکیهای زمین، تراکم سرانه ای کمتر از 5 نفر در کیلومتر مربع داشته و حدود 3/1 کل مساحت جهان را می توان عملاً خالی از سکنه محسوب داشت .

جمعیت و پراکندگی آن

براساس آخرین نتایج آمارگیری جمعیت در آبان سال 1375، جمعیت کشور 60/05 میلیون نفر است که 36/8 میلیون نفر (61/3درسد) آن شهری و 23 میلیون نفر (38/3درسد) در نقاط روستایی و بقیه غیرساکن هستند.

تحول رشد جمعیت ایران

جمعیت ایران طی هفتاد سال اخیر از حدود 10 میلیون نفر در سال 1300 شمسی به 60 میلیون نفر درسال 1370 رسیده است. میزان این افزایش در تمام دوره­ی 70 ساله یکسان نبوده و رشد شتابان آن ازسال 1330 آغاز و تنها طی 40 سال حدود 3/5 برابر شده و از 17 میلیون نفر به 60 میلیون نفر رسیده است.
با توجه به روند جمعیت گذشته و سرشماری­های انجام شده، رشد سالیانه­ی جمعیت تحول چشمگیری داشته است. بیشترین رشد جمعیتی در خلال سال­های 1355 تا 1365 کشور به علت مهاجرپذیری کشور به ویژه ازافغانستان بوده است و پس از آن با کوشش­های به عمل آمده تا سال 1375 رو به کاهش گذارده است. میزان رشد جمعیت بین سال­های 70 تا 75 به میزان 1/47 درسد برآورد شده است. رشد سریع جمعیت در ایران، اثر برنامه‌ریزی­های اقتصادی، اجتماعی را خنثی و موضوع کنترل جمعیت را بطور جدی مطرح کرده است.
رشد طبیعی جمعیت کشور ایران در حال حاضر حدود 1/41 درسد در سال است؛ یعنی در هر سال نیم میلیون نفر به جمعیت کشور افزوده می‌شود.

از نظر تعداد جمعیت، ایران در میان کشورهای همجوار در خاورمیانه، آسیای مرکزی و قفقاز در سال 1358 به ترتیب پس از پاکستان، ترکیه و مصر در مقام چهارم قرار داشت، ولی به دلیل افزایش سریع جمعیت ایران در سال­های اخیر، جمعیت کشور ما از سال 1371 به مرتبه دوم پس از پاکستان رسیده است. بنابراین ضرورت تنظیم رشد جمعیت برای کشورهای در حال توسعه­ی جهان، به ویژه ایران امری حیاتی است.

ساخت جنسی و سنی

در آبان 1375، از 60055488 نفر جمعیت کشور، 30515159 نفر مرد و 295040329 نفر زن بوده‌اند که در نتیجه، نسبت جنسی برابر 103 به دست می‌آید. به عبارت دیگر، درمقابل هر 100 نفر زن، 103 نفر مرد وجود داشته است.
75/6 درسد جمعیت کل کشور را جمعیت ده ساله و بیشتر تشکیل می‌دهد. از جمعیت 10 ساله و بیشتر روستایی 37/6 درسد فعال و از این جمعیت فعال 90/6 درسد شاغل و مابقی بیکاراند.
ساخت سنی جمعیت ایران همانند دیگر کشورهای در حال توسعه، بسیار جوان است به طوری که 56 درسد جمعیت کشور را افراد کمتر از 20 سال تشکیل می‌دهند.

نوع خانوار و پراکندگی آن

در آبان 1375، از کل خانوارهای معمولی کشور،99/69 درسد را خانوارهای معمولی ساکن تشکیل می‌داده‌اند. از این تعداد، 64/12 درسد در نقاط شهری و 57/35 درسد درنقاط روستایی سکونت داشته‌اند. در کل کشور، میانگین تعداد افراد در خانوارهای معمولی،4/77 نفر به دست آمده است.
این میانگین برای خانوارهای شهری، 4/56 نفر، برای خانوارهای روستایی،5/14 نفر و برای خانوارهای غیرساکن،5/43 نفربوده است.

توزیع جمعیت

توزیع مکانی جمعیت درسطح کشور ناموزون بوده و عوامل جغرافیایی، بسیار متأثر است. هرچند دردهه‌های اخیر این تأثیر تا حدودی کاهش یافته است، اما هنوز عامل عمده در پراکندگی جمعیت ایران محسوب می‌شود. نیمه­ی غربی به دلیل برخورداری از محیطی مساعدتر نسبت به نیمه شرقی، از تراکم جمعیت بیشتری برخورداراست. تمام استان­های این بخش به جز ایلام، تراکم بیشتری از تراکم متوسط کشور یعنی 35 نفر در کیلومترمربع دارند. با توجه به متوسط تراکم جمعیت کشور، نواحی کم تراکم و پرتراکم جمعیت از نظرجغرافیایی معنی‌دار خواهد بود. بدین ترتیب نیمه­ی شرقی کشور از تراکمی کمتر از تراکم متوسط کشور برخوردار است. کمبود منابع آب دراثر بارش کم، وجود زمین­های کویری و شوره‌زار، کمبود زمین با خاک مناسب و وجود اقلیم خشک و نامناسب از عوامل اصلی این تراکم ناچیز جمعیت است. پرتراکم‌ترین استان ایران استان تهران است که درسال 1370 حدود 370 نفر درهر کیلومتر مربع جمعیت داشته است.




فهرست وبلاگ

آرشیو

نویسندگان

نظرسنجی

    نظر شما در باره این سایت




آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

جستجو

آخرین پستها